Бел бөлімі — омыртқаның ең көп жүктеме түсетін бөлігі. Ол дене салмағынан түсетін жүктеменің едәуір бөлігін көтереді, сондай-ақ қозғалыстың төменгі аяқ-қолдардан денеге берілуіне қатысады. Бел омыртқасындағы ауырсыну көбінесе омыртқаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін бұлшықет топтарына жүктеменің біркелкі түспеуінен пайда болады. Ауырсынудың сипаты оның себебіне байланысты. Кейде ауырсыну сан, бөксе немесе аяқтың жоғарғы бөлігіне таралуы мүмкін. Бұл бел омыртқасы аймағындағы жүйкелер тітіркенген немесе қысылған кезде болады.
Ауырсынудың себептері
Омыртқааралық дискілердің тозуы. Бұл, әсіресе егде жастағы адамдарда, ауырсынудың жиі кездесетін себептерінің бірі. Омыртқааралық дискілер жекелеген омыртқалардың денелері арасында орналасады және дене тік қалыпта болған кезде пайда болатын қысым мен соққы жүктемелерін жұмсартып, амортизатор қызметін атқарады. Дискілер серпімді тіннен тұрады, алайда жас ұлғайған сайын олардың серпімділігі әдетте төмендеп, дискілер біртіндеп жұқарады. Нәтижесінде омыртқалар арасындағы арақашықтық азаяды. Бұл ретте жүйкелер қысылып, бел аймағында ауырсыну туындауы мүмкін, ол көбінесе төменгі аяқ-қолға таралады.
Бұлшықет теңгерімсіздігі. Бұл, әсіресе жастар арасында, бел ауруының ең көп таралған себептерінің бірі. Бұлшықет теңгерімсіздігі арқаның бір бұлшықеттеріне шамадан тыс жүктеме түсіп, ал басқалары, керісінше, әлсіреген кезде пайда болады. Бұл сонымен қатар дене корпусының тұрақтандырғыш бұлшықеттері деп аталатын бұлшықеттерге де әсер етуі мүмкін. Бұлшықеттердің шамадан тыс жүктелуіне денені дұрыс ұстамау және дұрыс емес қозғалыс дағдылары, мысалы, сөмкені қалай алып жүретініміз, аяқкиім бауын қалай байлайтынымыз немесе төсектен қалай тұратынымыз ықпал етеді. Артық дене салмағы да кері әсер етеді. Бұлшықеттердің шамадан тыс жүктелуі көбінесе ауыр дене еңбегімен де байланысты.
Люмбаго. «Белдің ұстап қалуы» немесе белдің жедел ауыруы деп те аталатын люмбаго — арқаның төменгі бөлігінде кенеттен пайда болатын қатты ауырсыну, ол көбінесе рефлекторлық бұлшықет түйілуімен қатар жүреді. Оны сәтсіз қозғалыс, мысалы, ауыр затты дұрыс көтермеу немесе денені күрт бұру тудыруы мүмкін, бұл бұлшықеттерге немесе омыртқааралық дискілерге шамадан тыс жүктеме түсіреді. Бұл кезде адамның қозғалысы шектеледі, өйткені бұлшықеттер омыртқаны тұрақтандырып, қорғауға тырысып, рефлекторлық түрде жиырылады. Әдетте жағдай бірнеше күн немесе апта ішінде біртіндеп жақсарады. Жылу, жүктемені уақытша азайту және бұлшықеттерді босаңсытуға арналған дұрыс таңдалған жаттығулар жағдайды жеңілдетуге ықпал етуі мүмкін.
Алдын алу маңызды!
Бел омыртқасындағы ауырсынудың пайда болуының алдын алу үшін өзіміз де көп нәрсе жасай аламыз. Маңызды шарттардың бірі — денені дұрыс ұстау және отырған кезде дұрыс қалыпты сақтау. Қазіргі уақытта біз кеңседе де, көлік жүргізгенде де отыруға барған сайын көп уақыт жұмсаймыз. Ұзақ уақыт отырудан толықтай бас тарту мүмкін емес шығар. Сондықтан бел бөлімінің табиғи физиологиялық иілімі — шағын бел лордозы сақталатындай етіп оған тірек жасау ұсынылады. Ол үшін арнайы құралдарды, мысалы, шағын жұмсақ допты немесе Маккензи (McKenzie) бел жастықшасын пайдалануға болады. Қажет болған жағдайда оралған қалың жейде де жарайды.
Ал бел ауруы пайда болып қойған жағдайда не істеу керек? Мұндай жағдайда ең қолайлы шешім — маманға, дәрігерге немесе физиотерапевтке жүгіну.
