Арқа ауруы — азап шектіріп, күнделікті өмірді айтарлықтай қиындатуы мүмкін өркениет ауруы. Ол әртүрлі жастағы адамдарда кездеседі және бір қызығы, оның себебі шамадан тыс дене жүктемесі де, қозғалыстың жеткіліксіздігі де болуы мүмкін. Арқа ауруының себебі қандай болса да және ол арқаның қай бөлігінде пайда болса да, оның немен байланысты екенін және оны қалай болдырмауға болатынын білгіңіз келетіні анық.
Қазіргі уақытта біз ауырсынуды толыққанды белсенділікке қайта оралу үшін мүмкіндігінше тезірек арылу қажет кедергі ретінде қабылдаймыз. Алайда ауырсынудың организмде бір нәрсенің дұрыс емес екенін білдіретін маңызды белгі екенін әрдайым түсіне бермейміз. Сондықтан бір жеріміз ауырған кезде ауырсынуды жеңілдетіп қана қоймай, оның себебін де іздеу керек.
Мойын аймағындағы ауырсыну
Омыртқаның мойын бөлімі жеті омыртқадан тұрады, олардың ішіндегі ең маңыздылары — алғашқы екеуі: бас орналасатын бірінші мойын омыртқасы (атлант) және екінші мойын омыртқасы (осьтік омыртқа, Axis). Мойын бөлімі физиологиялық емес шамадан тыс жүктемеге жиі ұшырайды, оған, мысалы, компьютер алдында ұзақ уақыт жұмыс істеу немесе ұйқы кезінде бастың дұрыс орналаспауы себеп болуы мүмкін. Сондықтан арқа ауруының ең көп таралған себептерінің бірі отырып жұмыс істеу екені таңғаларлық емес. Адам организмі қозғалысқа бейімделген және дене белсенділігі жеткіліксіз болған кезде дене ескерту белгілерін береді, олардың бірі — ауырсыну. Онымен қалай күресуге болады? Күніне бірнеше рет арқа ауырған кезде жасалатын қарапайым жаттығуларды орындап, күн бойы ұзақ отырудың салдарын өтеуді үйрену жеткілікті.
Арқаның кеуде бөлігіндегі ауырсыну
Омыртқаның кеуде бөлімі он екі омыртқадан тұрады. Оған артқа қарай табиғи иілім — кеуде кифозы тән. Бұл омыртқаның ең аз қозғалатын әрі ең тұрақты бөлімі. Бұл аймақтағы блокадалар мен ауырсынулар, мысалы, мойын немесе бел бөлімдеріне қарағанда сирек кездеседі. Дегенмен олар айтарлықтай жайсыздық тудыруы мүмкін.
Мұндай ауырсынулар, мысалы, омырауы үлкен әйелдерде пайда болуы мүмкін. Сондықтан денеге шынымен жақсы үйлесетін және қажетті қолдауды қамтамасыз ететін қолайлы көкірекшені мұқият таңдау өте маңызды. Омыртқаның кеуде бөлігіндегі ауырсыну жүрек, өкпе, асқазан және он екі елі ішек, бауыр немесе өт қабы сияқты ішкі ағзалардың ауруларымен де байланысты болуы мүмкін.
Бел аймағындағы ауырсыну
Омыртқаның бел бөлімі бес омыртқадан тұрады, ал оның табиғи иілімі бел лордозы деп аталады. Ауырсыну көбінесе омыртқаның дәл осы бөлігімен байланысты, өйткені ең үлкен статикалық жүктеме омыртқалардың өзіне де, омыртқааралық дискілерге де осы жерде түседі. Бел бөлімінің қозғалғыштығы қабырғалармен байланысуына байланысты қозғалысы шектелген омыртқаның кеуде бөлімінің шектеулі қозғалғыштығын өтеуде маңызды рөл атқарады.
Омыртқаның бел бөлігіндегі ауырсынудың себебін анықтау әрдайым оңай емес, өйткені оның ықтимал себептері көп. Ауырсыну кенеттен және қатты немесе әлсіз әрі ұзаққа созылатын, нақты бір жерде шоғырланған және өткір немесе сыздап ауыратын болуы мүмкін.
Бел аймағындағы ауырсыну белгілі бір қозғалыстар мен дене қалыптарына байланысты азаюы немесе күшеюі мүмкін, мысалы, алға еңкейгенде, бүгілгенде, ұзақ уақыт тік тұрғанда немесе отырғанда. Мүмкіндігінше ауырсынуды қоздыратын қозғалыстардан аулақ болу және медициналық көмекке жүгінген кезде емдеуші дәрігерге шағымдарыңыздың сипатын егжей-тегжейлі сипаттау үшін мұндай белгілерге назар аудару маңызды.
Әйелдерде омыртқаның бел бөлігіндегі ауырсыну гинекологиялық мәселелермен де байланысты болуы мүмкін. Бел аймағындағы кенеттен пайда болған қатты ауырсыну бүйректегі күрделі мәселелерді, атап айтқанда бүйрек шаншуын да көрсетуі мүмкін. Ол бүйректегі немесе несепағардағы тас несептің ағуына кедергі келтірген кезде пайда болады. Бүйрек шаншуы кезінде ауырсыну әдетте ұстама тәрізді, толқынмен пайда болады және дене қалпын өзгерткен кезде өзгермейді. Мұндай жағдайда міндетті түрде дәрігерге жүгіну қажет.
Арқа ауруының алдын алу
Арқа ауруы анағұрлым күрделі аурудың белгісі болуы мүмкін болғандықтан, оны ешбір жағдайда елемеуге болмайды. Егер дәрігер ауырсынудың күрделі себебін анықтамаса, ол кем дегенде тиісті емдеу тәсілін ұсынады.
Ауырсынуды жеңілдету үшін көбінесе әртүрлі дәрілік препараттар мен оңалту әдістері қолданылады. Арқа ауруының алдын алудың ең тиімді тәсілдері — тұрақты қозғалыс пен дене жаттығулары. Алайда жүктемені шамадан тыс арттырмау маңызды.
Жаяу жүру, жүзу немесе йога жақсы көмектеседі. Сондай-ақ әрбір дене белсенділігінен немесе жүктемеден кейін стречингті — бұлшықеттерді созу мен босаңсытуды ұмытпау керек. Бұл ұзақ уақыт бойы бір қалыпта болатын омыртқа айналасындағы бұлшықеттердің шамадан тыс ширығуы мен қысқаруының алдын алуға, демек, кейіннен ауырсынудың пайда болу қаупін азайтуға көмектеседі. Монитордың орналасуын дұрыс реттеу және дене қалпын дұрыс ұстау да маңызды.
